Waarom de bank jou 1% rente geeft maar 4% vraagt voor een lening

Je zet €10.000 op je spaarrekening en krijgt daar 1% rente voor. Intussen betaalt jezelf 4% rente op de hypotheek. Dat verschil van 3%.. Dat is het verdienmodel van de bank.

Dat voelt misschien oneerlijk. Maar zodra je begrijpt hoe dit systeem werkt, kun je betere keuzes maken met je geld.

Hoe banken geld verdienen: de basis

Een bank is in essentie een tussenpersoon. Ze haalt geld op van spaarders en leent dat uit aan mensen die een hypotheek of lening nodig hebben. Het verschil tussen wat ze betalen aan spaarders en wat ze ontvangen van leners heet de rentemarge. Dat is hun verdienmodel.

De simpele rekensom:

• Bank betaalt jou 1% op je spaargeld
• Bank vraagt 4% aan hypotheek
• Verschil: 3%

Van die 3% betaalt de bank salarissen, kantoren, computersystemen en toezichtkosten. Wat overblijft is winst.

Een praktisch voorbeeld

Stel je voor dat jij een webshop runt. Je koopt producten in voor €10 en verkoopt ze voor €25. Het verschil is je marge.

Nu stel je voor dat je leverancier de inkoopprijs verlaagt naar €7. Ga je dan je verkoopprijs verlagen naar €22? Waarschijnlijk niet. Je houdt die €25 en vergroot je winst.

Dit is precies wat banken doen. Toen de ECB-rente hoog was, betaalden banken meer rente aan spaarders. Nu de ECB-rente is gedaald, is de spaarrente ook gedaald. Maar de hypotheekrente daalde veel minder snel. Het verschil? Dat houden banken.

Waarom de spaarrente zo laag is (en laag blijft)

Er zijn drie redenen waarom banken geen hogere spaarrente hoeven te bieden:

1. Beperkte concurrentie

In Nederland zijn er maar een paar grote banken: ING, Rabobank en ABN AMRO. Ze hoeven niet hard met elkaar te concurreren op spaarrente. Als ING 1% biedt en Rabobank ook, waarom zou ABN AMRO dan 2% bieden? Ze hebben allemaal genoeg klanten.

2. Spaarders verhuizen niet makkelijk

Wees eerlijk: hoe vaak heb jij je spaarrekening verplaatst naar een bank met betere rente? De meeste mensen doen dit nooit. We zijn gewend aan onze bank, en het verschil lijkt "niet de moeite waard".

Dit weten banken. Ze hoeven je geen hogere rente te bieden, want je vertrekt toch niet.

3. De ECB bepaalt het speelveld

De Europese Centrale Bank (ECB) bepaalt de basisrente waartegen banken onderling lenen. Als de ECB-rente 3% is, kunnen banken makkelijker 2% aan spaarders bieden. Is de ECB-rente 0%? Dan bieden ze 0,5%.

De ECB-rente bepaalt het plafond. En banken zitten daar structureel onder.

De cijfers: rentemarge door de jaren heen

Cijfers per december 2025

Opvallend: Ook al verandert de ECB-rente, de rentemarge blijft stabiel rond 2-3%. Banken beschermen hun winstmarge.

Wat gebeurt er met jouw spaargeld?

Als je €20.000 op een spaarrekening zet, waar gaat dat geld naartoe?

Stap 1: De bank registreert het als schuld aan jou

Technisch gezien leent de bank geld van jou. Ze beloven het terug te geven wanneer je het wilt, plus een klein beetje rente.

Stap 2: De bank leent het uit aan anderen

Jouw €20.000 wordt onderdeel van een grote pot geld die de bank uitleent aan:

• Mensen die een hypotheek willen
• Bedrijven die willen investeren
• Consumenten met een persoonlijke lening
• Andere banken die tijdelijk geld nodig hebben

Stap 3: De bank houdt een reserve

Banken moeten een deel van het geld direct beschikbaar houden (de reserve). Dit is wettelijk verplicht, zodat ze kunnen uitbetalen als veel mensen tegelijk hun geld opvragen.

Stap 4: Het verschil is winst

Van de 4% die ze vragen voor een hypotheek, geven ze 1% aan jou. De 3% die overblijft, minus hun kosten, is hun winstmarge.

Is dit slecht?

Niet per se. Banken vervullen een nuttige functie:

Ze koppelen spaarders aan leners. Zonder banken zou jij zelf moeten zoeken naar iemand die je €20.000 wil lenen tegen een eerlijke rente en die je kunt vertrouwen om het terug te betalen. Dat is onpraktisch.

Ze spreiden risico. Als jij je €20.000 leent aan één persoon en die betaalt niet terug, ben je alles kwijt. De bank leent jouw geld uit aan duizenden mensen, dus het risico is gespreid.

Ze bieden liquiditeit. Jij kunt altijd bij je geld, ook al heeft de bank het uitgeleend aan iemand met een 30-jarige hypotheek.

Het punt is niet dát banken geld verdienen. Het punt is dat ze geen prikkel hebben om jou een eerlijker deel te geven.

Wat betekent dit voor jou?

Inzicht 1: Spaarrente zal nooit "goed" zijn

Zolang het huidige systeem bestaat, zal de spaarrente vrijwel altijd onder de inflatie liggen. Het is simpelweg niet in het belang van banken om dat te veranderen.

Wachten op "betere spaarrentes" is wachten op iets dat niet komt.

Inzicht 2: Je hebt alternatieven

Wat banken doen, namelijk geld uitlenen aan bedrijven en consumenten, kun je ook deels zelf doen. Niet letterlijk geld uitlenen aan je buurman, maar wel:

• Aandelen kopen: Je wordt mede-eigenaar van bedrijven en deelt in hun winst
• Obligaties kopen: Je leent geld aan bedrijven of overheden en krijgt rente
• ETFs kopen: Je doet bovenstaande gespreid over honderden bedrijven

Bij al deze opties gaat er geen bank tussen zitten die het grootste deel van het rendement houdt.

Inzicht 3: Vergelijk spaarrentes

Als je toch spaart, vergelijk dan tenminste. Het verschil tussen de slechtste (0,5%) en beste (2%+) spaarrekening kan €150 per jaar schelen op €10.000.

Dat is niet niks. Maar het lost het fundamentele probleem niet op.

De grotere les

Je mag best kritisch kijken naar hoe de ‘‘vertrouwde’’ bank geld verdient. Ze doen hun werk, en dat werk is geld verdienen voor hun aandeelhouders.

Het punt is: je moet begrijpen dat het systeem niet ontworpen is om jou rijker te maken. Het is ontworpen om banken winstgevend te maken.

Zodra je dat accepteert, kun je betere beslissingen nemen:

1. Houd alleen wat je nodig hebt op de spaarrekening (noodfonds, korte-termijndoelen)
2. Laat de rest ergens staan waar het wél voor je werkt (beleggen, schulden aflossen etc.)
3. Frustreer je niet aan het systeem. Werk eromheen.

Een woord over depositogarantie

Eén voordeel van sparen bij een bank: je geld is gegarandeerd tot €100.000 per persoon per bank. Als de bank failliet gaat, krijg je het terug via het depositogarantiestelsel.

Dit is relevant omdat beleggen die garantie niet heeft. Je beleggingen kunnen in waarde dalen en er is geen overheid die dat verlies goedmaakt.

Het is dus niet irrationeel om te kiezen voor de zekerheid van sparen, zolang je begrijpt wat die zekerheid kost: jaarlijkse koopkrachtverlies.

De volgende stap

De volgende keer dat je je spaarrente ziet, stel jezelf deze vraag:

"Is dit het waard?"

De zekerheid van een spaarrekening heeft een prijs: je geld groeit niet mee met de economie. Voor een noodfonds en kortetermijndoelen is dat prima. Voor geld dat je de komende 10 jaar niet nodig hebt? Misschien niet.

Je hoeft vandaag niets te veranderen. Maar bewustzijn is de eerste stap.

Samenvatting

• Banken verdienen aan het verschil tussen wat ze betalen aan spaarders en vragen aan leners
• Dit verschil (rentemarge) is ongeveer 2-3% en blijft stabiel, ook als rentes wijzigen
• De spaarrente is laag omdat concurrentie beperkt is, spaarders niet verhuizen, en de ECB het plafond bepaalt
• Banken vervullen een nuttige functie, maar het systeem is niet ontworpen om jou rijker te maken
• Alternatieven bestaan: beleggen geeft je direct toegang tot bedrijfswinsten, zonder bank als tussenpersoon
• Depositogarantie (€100.000) is het voordeel van sparen dat beleggen niet heeft