Wat is een indexfonds en waarom presteren 90% van de professionals slechter?

Er is een ongemakkelijke waarheid in de beleggingswereld. Eentje waar de financiële industrie liever niet over praat.

Meer dan 90% van de professionele fondsbeheerders presteert op de lange termijn slechter dan een simpel indexfonds.

Geen 50%. Geen 70%. Meer dan 90%.

Dit zijn geen hobbyisten. Dit zijn hoogopgeleide professionals met dure datasystemen, research-teams en jarenlange ervaring. En toch verliezen ze, consistent, van een strategie die je zelf in 10 minuten kunt opzetten.

In dit artikel leg ik uit wat een indexfonds precies is, waarom het zo effectief is, en wat het onderzoek zegt over actief versus passief beleggen.

Wat is een indexfonds?

Een indexfonds is een beleggingsfonds dat een specifieke index volgt. Geen selectie, geen timing, geen "slimme" keuzes. Gewoon de markt kopen.

Hoe werkt het?

Stel je voor dat je alle 500 bedrijven uit de S&P 500 wilt bezitten. Je zou 500 verschillende aandelen moeten kopen, in de juiste verhoudingen, en regelmatig moeten aanpassen als bedrijven in of uit de index gaan.

Een indexfonds doet dit voor je. Het koopt automatisch alle aandelen in de index, in precies de juiste verhouding.

Populaire indexen

Wanneer je een MSCI World indexfonds koopt, bezit je automatisch een stukje van Apple, Microsoft, ASML, Toyota, Nestlé en nog ~1.495 andere bedrijven.

De cijfers: waarom 90% van de professionals het niet haalt

Elk jaar publiceert S&P Global het SPIVA-rapport (S&P Indices Versus Active). Dit rapport vergelijkt actief beheerde fondsen met hun benchmark-index. De resultaten zijn consistent en vernietigend voor actieve beheerders.

SPIVA Europa resultaten (periode 15 jaar)

Bron: SPIVA Europe Scorecard, december 2023

Dit zijn geen zorgvuldig geselecteerde cijfers. Dit is 15 jaar aan data, over duizenden fondsen.

Waarom is dit zo?

De financiële markten zijn wat economen een nulsomspel noemen. Voor elke belegger die de markt verslaat, moet er een belegger zijn die verliest.

Maar actieve managers rekenen kosten:

Een actieve manager moet de markt dus niet alleen verslaan. Hij moet de markt verslaan plus zijn kosten terugverdienen. Elk jaar opnieuw.

De impact over 30 jaar

Laten we rekenen. Stel je belegt €500 per maand, 30 jaar lang:

Dezelfde markt, dezelfde inleg, dezelfde discipline. Maar €90.000 minder door hogere kosten.

En dit gaat ervan uit dat het actieve fonds de markt bijhoudt. Zoals de SPIVA-data laat zien, doen de meeste dat niet eens.

Maar sommige managers verslaan de markt toch?

Ja. In elk willekeurig jaar verslaat ongeveer 40-50% van de actieve managers hun index. Maar hier zit het probleem:

Het zijn niet steeds dezelfde managers

De managers die dit jaar winnen, zijn grotendeels niet dezelfde als die volgend jaar winnen. Succes is niet voorspelbaar.

Bron: S&P Persistence Scorecard

Met andere woorden: als je nu een winnend fonds kiest op basis van prestaties uit het verleden, is de kans groot dat je over 5 jaar bij de verliezers hoort.

Het overlevingseffect

Er is nog een probleem: fondsen die slecht presteren, worden vaak gesloten of samengevoegd met andere fondsen. Ze verdwijnen uit de statistieken.

Dit betekent dat de fondsen die je nu kunt kiezen een vertekend beeld geven. De slechte presteerders zijn al weg, maar er komen nieuwe slechte presteerders voor terug.

Wat zeggen de experts?

Het is niet alleen data. De meest gerespecteerde namen in de financiële wereld zijn het eens:

"Beleggers zouden beter af zijn met een goedkoop indexfonds." — Warren Buffett, instructie voor zijn eigen erfenis

"Een goedkoop indexfonds is de verstandigste belegging die de meeste mensen ooit zullen doen." — Burton Malkiel, auteur "A Random Walk Down Wall Street"

"Vergeet de naald, koop de hooiberg." — John Bogle, oprichter Vanguard, pionier van het indexfonds

Zelfs de toezichthouders erkennen het. De AFM (Autoriteit Financiële Markten) waarschuwt in meerdere publicaties voor de impact van hoge kosten op langetermijnrendement.

Hoe werkt een indexfonds in de praktijk?

Stap 1: De index bepaalt de regels

Elke index heeft regels. De MSCI World zegt bijvoorbeeld: "Neem de grootste bedrijven uit ontwikkelde landen, gewogen naar marktkapitalisatie."

Stap 2: Het fonds kopieert de index

De fondsbeheerder (bijv. Vanguard, iShares) koopt alle aandelen uit de index in de juiste verhoudingen.

Stap 3: Jij koopt een stukje van het fonds

Door één ETF te kopen, bezit je indirect duizenden bedrijven.

Stap 4: Het fonds blijft de index volgen

Als Apple groeit en groter wordt in de index, groeit het automatisch in jouw fonds. Als een bedrijf uit de index valt, verkoopt het fonds automatisch.

Jij hoeft niets te doen.

Veelgestelde vragen

"Maar als iedereen indexbelegt, werkt de markt dan nog?"

Dit is een terechte vraag. Het korte antwoord: ja, zolang er genoeg actieve beleggers zijn om prijzen te bepalen. En die zijn er ruimschoots. Momenteel is ongeveer 20-30% van de markt passief belegd. Er is meer dan genoeg actieve handel om prijsvorming te laten werken.

"Garandeert een indexfonds winst?"

Nee. Een indexfonds garandeert dat je hetzelfde rendement krijgt als de markt, min de (lage) kosten. Als de markt daalt, daalt jouw fonds mee. Het voordeel is niet dat je altijd wint. Het voordeel is dat je de markt niet onderpresteer.

"Zijn er situaties waarin actief beleggen wel werkt?"

In theorie kunnen markten met minder analyse (zoals sommige opkomende markten of small caps) meer kansen bieden voor actieve managers. In de praktijk laat de data zien dat zelfs daar de meeste actieve managers falen na kosten.

"Wat als ik écht goed ben in aandelen kiezen?"

Als je consistent de markt kunt verslaan, heb je iets wat 90%+ van de professionals niet heeft. De vraag is: kun je dat bewijzen over 10+ jaar, of denk je het alleen? Gedragsonderzoek laat zien dat we onze eigen vaardigheden systematisch overschatten, vooral bij beleggen.

Indexbeleggen is niet "gemiddeld"

Een veelgehoord bezwaar: "Met een indexfonds krijg je toch maar gemiddeld rendement?"

Dit is een misverstand. Je krijgt het rendement van de markt. Maar de markt is niet de "gemiddelde belegger."

De gemiddelde belegger presteert slechter dan de markt, omdat:

1. Kosten worden afgetrokken
2. Mensen op het verkeerde moment kopen en verkopen
3. Emoties leiden tot slechte beslissingen

Door de markt te kopen, presteer je beter dan de meeste beleggers, inclusief de professionals.

Conclusie: de implicaties

De data is overweldigend. Als 90%+ van de professionals de markt niet kan verslaan, waarom zou jij het wel kunnen?

De logische conclusie:

• Koop de markt (via een indexfonds)
• Minimaliseer kosten
• Blijf zitten
• Laat tijd zijn werk doen

Dit is geen "saaie" strategie. Dit is de strategie die statistisch gezien de hoogste kans op succes biedt.

Eerste stappen

1. Begrijp de basis. Je hebt net geleerd wat een indexfonds is en waarom het werkt.
2. Kies een brede index. MSCI World of FTSE All-World dekt de ontwikkelde wereld.
3. Selecteer een goedkope ETF. Zoek naar TER onder 0,25%.
4. Begin. De beste tijd om te starten was 10 jaar geleden. De op-één-na-beste tijd is nu.

Samenvatting